Suvremeni art u današnje vrijeme striktno prestaje trpiti podjele na pravce, ne definira više stilove niti dozvoljava postavljanje granica što je skulptura, što prostorna instalacija. Upravo pojam prostorna instalacija niša je u koju se radom uklapa velik broj umjetnika, čiji izričaj ne staje samo na oprostorenoj trodimenzionalnoj statui, već u službu potpunog funkcioniranja nekog rada kao umjetničko djelo stavlja i izričit prostor u kojem se ono nalazi.
U svojim instalacijama belgijski umjetnik Fred Eerdekenes u tom istom prostoru traži dodatnu dimenziju, segment bez kojeg njegove prostorne instalacije ne bi mogle funkcionirati, a to su sjene. Bez sjene, odnosno svjetla koje “je krivo” za te iste sjene, nema ni Eerdekenesovih radova.
Eerdekenes stvara site-specific instalacije izrađene od različitih materijala, metalnih elemenata, žice, kartona, drva, pa čak i stabala, pomno režirane u kombinaciji sa svjetlom, kako bi na pozadinskom zidu instalacije dobio sjenu koja, u obliku riječi i rečenica, ispisuje glavnu poruku projekta.
Njegove instalacije, apstrahirane raznolike forme, naizgled funkcioniraju same za sebe, no gledatelj, obilazeći i sagledavajući ih s točno određene pozicije, pronalazi sjenu te na taj način doslovno čita sasvim novu dimenziju rada. Pojmovi ispisani u sjenama kompletiraju instalaciju.
Autorova manipulacija svjetlom više je nego impresivna, pa Eerdekens iz naizgled nemogućih struktura i kompozicija, na zidovima uspijeva dobiti u potpunosti neočekivane sjene u obliku slova i sugestivnih poruka.
Premda njegov opus prostornih instalacija, s jednakim principom igranja sa svjetlom i dobivenom sjenom, broji na desetke raznolikih instalacija, različitog mjerila, materijala i posljedičnih poruka, a danas predstavljamo nekolicinu nama najzanimljivijih.
Instalacija “Neo-Deo” impresivna je struktura oblaka, lebdećih bijelih formi naizgled lagane strukture, rasvjetom režiranih tako da na zidu izložbenog prostora ispisuju riječi Neo-Deo. Pomalo sanjiva i nadrealna “oblačna” instalacija sugerira neke mistične, pomalo božanske trenutke, što kaže i poruka same instalacije.
Eerdekensovi projekti često nastaju iz savijenih šipki aluminija, vijugavih formi koje na prvo gledanje promatraču ne odaju narativnu dimenziju koja se realizira pravim svjetlosnim usmjerenjem. Instalacije nastale iz ovakvog pristupa su “My emotions escaped from language” ili “Could suggest something”.
Instalacije osebujnog Belgijanca ponekad ne “govore” samo jednu poruku već, ovisno o izvoru svjetla, na okružujućim zidovima ispisuju dvije poruke. Najzanimljivija u ovom kontekstu svakako je drvena skulptura valjkastih elemenata čija sjena s jedne strane ispisuje riječ “Ego”, a s druge “God”.
Dvoznačni pojmovi Eerdekensovih instalacija očiti su i kod projekta čiji kontekst, ali i ime također koketiraju s upitnim vrijednostima današnjice. U ovoj se instalaciji Eerdekens, kao i brojni umjetnici danas, poigrava s konzumerističkom kulturom i fanatičnim šoping navikama suvremenog društva. Desetci praznih kutija, ambalaža namirnica iz svakodnevne upotrebe posloženi su na stolu. Kutije tjestenine, žitnih pahuljica, sokova, keksa i ostalih “šarenih artikala” stoje u formaciji tako da sa namještenim svjetlom tvore riječ “Come Home” na jednoj strani stola, te “Holy Spirit” na drugoj strani.
Kroz popratne pogledajte još nekoliko sličnih instalacija, a više o autoru i njegovim ostalim radovima možete pogledati na njegovoj službenoj web stranici.
*Tekst je dio Vizkulturinog projekta “Vizualne umjetnosti u medijima” koji je financiran sredstvima Fonda za poticanje pluralizma i raznovrsnosti elektroničkih medija Agencije za elektroničke medije
